ANNE SÜTÜ VE ÖNEMİ

 Anne Sütüyle ilgili Temel Gerçekler

·         Her bebek için en iyi, en doğal ve en taze besindir.

·         Her zaman, temiz ve mikropsuzdur.

·         Daima hazırdır ve bedavadır. Özel harcama gerektirmez.

·         Tamamıyla ve kolaylıkla sindirilir.

·         İshal, karın ağrısı ve kabızlık daha az görülür.

·         Bağışıklık sistemini güçlendirir, enfeksiyonlardan korur.

·         Bebeklerin daha zeki olmasını sağlar.

·         Bebeğin su ihtiyacını tam olarak karşılar, ayrıca su verilmesine gerek yoktur.

·         Doğumdan sonra gelen ağız sütü, bebeği hastalıklardan korur.

·         Bebekle anne arasında özel sevgi bağı kurulmasını sağlar.

·         Emzirme, annenin sağlığını korur, meme ve rahim kanseri olma riskini azaltır.

Sorularla Anne Sütü

Anne sütünün bebekler için önemi nedir?

Anne sütü, bebek beslenmesinde tek başına yeterli olan en üstün vasıflı tek besindir. Anne sütü, bebeklere gereksinimi olan tüm besin öğelerini tek başına ilk altı ay sağlayabilir. Doğumdan sonra ilk 2-3 gün içinde salgılanan süte "Kolostrum" denir ve bir damlası bile ziyan edilmeden bebeğe verilmedir. Çünkü bebeği hastalıklara karşı korur, bebeğin ilk aşısıdır.

Anne sütü bebekler için yaşamsal öneme sahiptir. Ayrıca annesiyle sevgi bağı kurabilmesi için en iyi iletişim yolu emzirmedir. Anne sütü ile beslenen bebekler, ileriki yaşlarında, diğer besinlerle beslenen bebeklere göre daha zeki olmaktadırlar.

Anne sütü neden bebekler için iyi besindir?

Doğumdan hemen sonra bebek emzirilmeye başlanmalıdır. Anne sütü bebeğin bütün ihtiyaçlarını 4-6 aya kadar tek başına karşılayan ideal bir besindir. İçindeki koruyucu maddeler nedeniyle bebeği enfeksiyonlardan korur. Yine anne sütü; bebeği kansızlık, enfeksiyon hastalıkları, alerjik hastalıklar ve bazı kronik hastalıklara karşı korur. Anne sütünün sindirimi kolaydır, Buna bağlı olarak bebekte ishal, kabızlık ve gaz sancıları daha az görülür. Kaynatmak gerekmez. Daima taze, temiz ve bebeğe vermek üzere hazırdır.

Bebekleri en iyi şekilde besleyen ve çeşitli hastalıklara karşı koruyan anne sütü tüm bebeklere en zor koşullarda bile en az 6 ay süre ile verilmelidir. Anne sütü bu süre içinde ek gıdalar ile birlikte verildiği zaman faydası azalmaktadır. 6. aydan sonra anne sütüne ilave olarak ek gıdalar verilmeye başlanmalıdır. Çünkü bu aylarda anne sütü bebek için yetersiz gelmeye başlar.

Tamamen doğal olan anne sütünde bebeğin büyümesi için gerekli olan maddeler inek sütünden daha fazladır. Anne sütünde yeterli miktarda su ve vitamin bulunduğu için, çok sıcak iklimlerde bile bebeğe su vermeye ve ayrıca ilk altı ayda meyve suyuna gerek yoktur.

Anne sütü bebekleri hangi hastalıklara karşı korur?

Anne sütü ve doğumdan sonra gelen ilk sarı süt ishal, solunum yolu enfeksiyonu gibi hastalıklardan koruyor. Anne sütü ile beslenmiş çocuklar astım, alerji, çocuk diyabeti gibi hastalıklara karşı daha dirençli olur ve kansere yakalanma oranları daha düşüktür. Anne sütünün içinde yeterli demir olduğu için, emzirilen bebeklerde kansızlık görülmez. Ayrıca anne sütü alan bebeklerde, pişik, karın ağrısı ve kabızlık daha az görülür.

Anne sütü verilmeyen bebeklerde görülen riskler nelerdir?

Anne sütü ile beslenmeyen çocuklarda ölüm oranları beslenenlere göre 4-6 kat daha fazladır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre emziren kadın oranları yüksek olsaydı yılda 1.5 milyon bebeğin yaşamı kurtulacaktı.

Bebekler ne kadar süre anne sütü ile beslenmelidir?

Dünya Sağlık Örgütü ve UNICEF, anne sütü ile beslemenin doğumdan hemen sonra başlatılmasını, ilk altı ayda sadece anne sütü verilmesini ve emzirmenin altı aydan sonra uygun besin takviyeleriyle iki yaş ve üzerine kadar devam etmesini önermektedir.

İdeal emzirme nasıl olmalıdır?

Hamilelik döneminde anne adayı emzirme konusunda bilgilendirilmeli ve bilinçlendirilmelidir. Anne ve bebek 24 saat birlikte olmalıdır. Emzirme doğumdan yarım saat sonra başlamalıdır. Annelere emzirme ve bebeklerinden ayrı olduklarında da sütlerini saklama yöntemleri öğretilmelidir. Bebeklere ilk 6 ay anne sütü dışında herhangi bir yiyecek ve içecek verilmemelidir. Bebek her isteğinde emzirilmelidir. Belirli bir süre ve saat beklemek gereksizdir. Yapay meme veya emzik emzirme döneminde bebeklere verilmemelidir.

Emzirme, anne ve bebek tarafından öğrenilmesi zorunlu bir sanattır. Eğer başlangıçta çok düzgün işlemezse, sabırlı olunması gerekir.

Bebeğini emziren anne sırtını rahatça dayayabileceği şekilde yatağa, bir sandalye veya kanepeye oturur. Yatarak emzirme annenin uyumasına ve bebeğin boğulmasına neden olabileceği için sakıncalıdır.

Emzirecek anne bebeğini, kucağında yatay çizgiye 45° açı ile tutar. Emzirmede meme temizliğine dikkat edilmelidir. Anne meme başını parmakları ile uygun biçimde tutarak bebeğin ağzına verir.

Emzirmede, bir meme iyice boşaldıktan sonra diğer meme verilmelidir. Bir sonraki emzirmede son verilen memeden emzirmeye başlanmalıdır. Emzirme süresi en az 15-20 dakika olmalıdır.

Emzirmenin anne sağlığına faydaları nedir?

Emzirme bebekle anne arasında özel sevgi bağı kurulmasını sağlar. Doğumdan hemen sonra emzirme doğum sonrası kanama miktarını azaltır. Bebeğin annesini emmesinin anneyi meme ve yumurtalık kanserinden koruduğu bilinmektedir.

Süt yapımı fazla enerji gerektirdiğinden gebelik süresince annenin almış olduğu kilolar emzirerek daha kolay harcanır.

Emzirmenin psikolojik faydaları nedir?

Emzirme anne ve çocuk arasında yakın sevgi dolu ilişki sağlar. Annenin duygusal açıdan tatminini sağlar. Bebek daha az ağlar. Anne bebeğine daha sevgi dolu davranır. Bebeği terk etme veya hırpalama olasılığı daha düşüktür.

Bebek her ağladığında emzirilmeli midir?

Evet, bebek her ağladığında emzirilmelidir. Yeni doğan bebekler genellikle günde 8-10 öğün emmek isterler. Bebeğin emme sıklığı daha sonra giderek azalır.

“Bebek dostu hastane” ne demek?

Anne sütünün özendirilmesine ve annelere emzirme konusunda bilgi ve doğru alışkanlıkları kazandırılmasına yönelik Sağlık Bakanlığı’ nın çalışmaları kapsamında, doğum hizmeti veren hastanelerde emzirmenin başarılı ve yerleşik bir uygulama haline gelmesini sağlamak üzere 1991 yılında Anne Sütünün Teşviki ve Bebek Dostu Hastaneler Programı başlatılmıştır.

Doğum hizmeti veren hastanelerden; gebeliklerinden itibaren anne adaylarını anne sütü ve emzirme konusunda bilgilendiren, doğumdan hemen sonra annelerin bebeklerini emzirmesini sağlayan, güncel bilgilerle eğitilmiş sağlık personeli ile annelere bebeklerini nasıl emzirecekleri konusunda yardımcı olan hastaneler “Bebek Dostu Hastane” ünvanı almaktadırlar.

“Bebek dostu” il ne demek?

Bebek dostu il olabilmek için il merkezindeki doğum yapılan tüm hastanelerin bebek dostu olması ve sağlık ocakları/Aile Hekimliği Birimleri ile Ana Çocuk ve Aile Planlaması Merkezleri’ nin %20’ sinde emzirme odası bulunması, sağlık personelinin eğitilmiş olması, annelere emzirme konusunda danışmanlık hizmetleri verilmesi, bu sağlık kuruluşlarında ek gıda/mama reklamlarının yapılmaması, ilk 6 ay ek gıda/mama verilmemesi ve bölgedeki eczanelerin bilgilendirilmesi gerekmektedir. İlimiz 2005 yılında gerekli çalışmaları tamamlayarak “Bebek dostu” il ünvanını almıştır.

Anne Sütü ile Beslenmenin On Adımı

Yaşama En İyi Başlangıç

Bebek Dostu Hastaneler tüm sağlık kuruluşlarında basit bir plan çerçevesinde anne sütünü, anne sağlığı hizmetleri, bebek bakımı ve Anne Sütü ile Beslenmenin On Adımını yaygınlaştırmaya çalışmaktadır:

1.      Anne sütü ile beslenmenin yazılı yöntemleri hastane çalışanlarına düzenli olarak iletilir.

2.      Sağlık çalışanları yöntemleri uygulamak üzere bu yeteneklerini geliştirme yönünde eğitilir.

3.      Bütün hamile kadınlar anne sütü beslenmesinin uygulaması ve yararları hakkında bilgilendirilir.

4.      Annelere doğumdan sonraki ilk yarım saat içinde emzirmeye başlamaları konusunda yardım verilir.

5.      Bebeklerinden ayrılmış olsalar da anneler sütlerinin sürekliliği için ve süt verme konusunda bilgilendirilir.

6.      Yeni doğan bebeğe tıbbi olarak gerek görülmediği sürece anne sütünün dışında hiç bir gıda ya da içecek verilmemelidir.

7.      Anne ve bebeği 24 saat bir arada tutmaya özen gösterilmelidir.

8.      6 aydan sonra da bebek istediği sürece süt verilmelidir. Uygun besin takviyeleriyle 2 yaş ve üzerine kadar emzirmeye devam edilmesi önerilmektedir.

9.      Anne sütü alan bebeğe emzik verilmemelidir.

10.  Sütle beslenmeyi destekleyen gruplar kurup anneler hastane ya da klinikten ayrılırken bu gruplara yönlendirilmelidir.

Anne Sütünün Sağılması Gereken Durumlar

· Anne işe gittiğinde bebeğin anne sütü ile beslenebilmesi için,

· Tıkanık yada fazla dolu memeyi rahatlatarak bebeğin memeyi almasını

kolaylaştırmak için,

· Kanal tıkanıklığı veya süt birikmesini tedavi etmek için,

· Çökük bir meme başından emmeyi öğrenene kadar bebeği beslemek için,

· Memeyi istemeyen bir bebeği emmeden hoşlanana kadar beslemek için,

· Erken doğan veya düşük doğum tartılı ve başlangıçta ememeyen bir bebeği

beslemek için,

· Anne yada bebek hasta olduğunda birbirinden ayrı ise bebeği anne sütü ile

beslemek için,

· Anne bebeğinden uzaktayken süt akmasını önlemek için,

Anneler;

« Gerektiğinde sütünüzü sağabilmek için doğumdan 1-2 gün sonra sütünüzü nasıl

sağabileceğinizi öğreniniz.

« Elle boşaltmak, süt sağmak için en iyi yoldur (Süt sağma makineleri de

kullanılabilir).

Her anne kendi sütünü kendisi sağmalıdır.

Sütün Sağılacağı Kabın Hazırlanması

· Emzirme öncesinde eller 2-3 dakika süreyle bol sabunlu su ile yıkanmalı ve temiz

havlu ile kurulanmalıdır.

· Geniş ağızlı, ısıya dayanıklı fincan veya bardak tercih edilir.

· Seçilen kap temizlenir, kaynatılır (bulaşık makinesinde

de yıkanabilir),

· Kuru ve temiz bir yerde saklanır,

· Sağma işlemine başlamadan önce fincana (bardağa)

kaynar su konularak bir iki dakika bekletilir ve su

boşaltılır(anne sütü ısısını korumak için),

· Sütü sağmadan önce kabın içindeki suyu boşaltılır,

· Sağma işlemine geçilir.

Bebeğinizin yaşam kalitesini belirlemek sizin elinizde,

Anne sütü yaşadığınız binanın temeli gibidir, temelleri ne kadar sağlam

atarsanız bebeğinizde o denli kaliteli bir yaşama sahip olur.

Saklayabilirsiniz!

Anne Sütü Nasıl Sağılır?

a) Önce ellerinizi 2-3 dakika süreyle bol

sabunlu su ile yıkayınız ve temiz havlu ile

kurulayınız.

b) Rahat bir yere oturunuz veya rahatça ayakta

durabileceğiniz bir yerde durarak kabı

memenize yakın bir şekilde tutunuz.

c) Başparmağınızı (areolanın) kahverengi

alanın bir tarafına, diğer parmakları öbür

tarafına yerleştirip göğüs duvarına doğru

bastırınız (fazla bastırmayın).

d) Parmaklarla meme başı ve göğüs ucundaki

kahverengi alanın (areolanın) arkasından

basınç yapınız, meme ucuna asla

bastırmayınız.

e) Yanlardan da basınç yapılarak tüm bölümleri

boşaltınız.

f) Bir memeyi 3-5 dakika süt akışı

yavaşlayıncaya kadar sıkarak sağınız.

g) İlk birkaç gün anne sütünün sağılma işlemi

20-30 dakika sürebilir.

h) Süt salınımını (Laktasyonu) sağlamak, düşük

doğum tartılı veya hasta yeni doğanı

beslemek için, süt sağmaya ilk 6 saat içinde

başlayınız.

Sağılmış Anne Sütü Nasıl Saklanır?

­ Sağmış olduğunuz anne sütünüzü; anne sütü saklama poşetlerinde (medikal firmalarda

satılan) veya kilitli buzdolabı poşetlerinde (marketlerde veya şarküterilerde satılan)

saklayabilirsiniz.

­ Bu poşetleri; buzdolabınızın buzluğunda veya derin dondurucunuzda, bir saklama kabının

içinde, diğer yiyeceklere temas ettirmeden saklayınız.

­ Her sağdığınız anne sütü için ayrı poşet kullanınız.

­ Sağdığınız anne sütünün üzerine tekrar süt sağmayınız.

­ Anne sütünüzü sağdığınız poşetlerin üzerine bebeğinizin adını, sütünüzü sağdığınız tarihi

ve saati yazınız.

­ Poşetlerin üzerine yazmış olduğunuz tarih ve saat anne sütünü bebeğinize verirken öncelik

sırasına göre vermenizde yararlı olacaktır (eski tarihten yeni tarihe doğru verilir) .

­ Bebeğiniz hastanede yatıyorsa; poşet içinde dondurulmuş anne sütlerini erimeden,

buzlarla doldurulmuş saklama kaplarının içinde hastaneye getiriniz.

Sağdığınız Anne Sütünü;

Oda ısısında : 6 saat à 22-26°C

Buzdolabında : 24 saat à 4°C

Derin dondurucuda : 3 ay à -18°C

Dondurulmuş Anne Sütünün Eritilmesi Ve Isıtılması

­ Sakladığınız anne sütünü kesinlikle ocağın üstüne veya mikrodalga

fırına koymayınız, kaynatmayınız. Bu sütün proteinini bozar.

­ Buzluktan çıkardığınız sütü kullanılana kadar buzdolabında saklayıp,

24 saat içinde kullanınız.

­ Süt poşetini bir kaba koyduğunuz ılık suyun içine ağzı dışarıda kalacak

şekilde (benmari usulü) batırarak çözülmesini sağlayın

­ Sıcaklığını kontrol ederek bebeğinize veriniz.

­ Bebeğinizi besledikten sonra sütün arta kalanını atınız.

Sağılmış Süt Bebeğe Nasıl Verilir?

Annenin olmadığı durumlarda sağılan anne sütünün biberon yerine

kaşık veya bardakla verilmesini sağlamak için bebeğinize bakan

kişiyi bilgilendiriniz. (Biberon ile beslenmesi, bebeğin anne memesini

reddetmesine neden olabilir.)

Biberon emziğine alışan bir bebek,

memeyi iyi kavrama alışkanlığını da kaybedebilir

ve meme yerine meme ucunu emmeye çalışır. Bu

da meme çatlaklarına ve bebeğin yeterince anne sütü

alamamasına neden olabilir. Küçük bebekler bile

dillerini kullanarak, adeta kedi gibi yalanarak küçük bir bardaktan

sütü alabilirler.

Gümüşhane İl Sağlık Müdürlüğü

Sağlıklı günler diler……

Basında Sağlık | Sağlık Müdürlüğü |