|
MİGREN VE GERİLİM TİPİ BAŞ AĞRISI
Konusunda uzman sağlık profesyonelleriyle yaptığımız
ropörtajlar kapsamında bu hafta Gümüşhane Devlet Hastanesi
Doktorlarından Nöroloji Uzmanı Dr. Figen Yalçın konuk ettik.
Dr.Yalçın, Gümüşhane’de migren ve gerilim tipi baş
ağrılarının yoğunlukta olduğuna dikkat çekti. Baş ağrısının
toplumda en sık görülen şikayetlerin başında geldiğini ifade
eden Dr.Yalçın, tüm baş ağrılarının yüzde 90’ını migren ve
gerilim tipi baş ağrılarının oluşturduğunu kaydetti.
AKTÜEL SAĞLIK (A.S):
Baş ağrısı neden önemlidir?
FİGEN YALÇIN (F.Y):Hastaların
hem hayat kalitesini arttırmak hem de başka bir hastalığın
belirtisi ise önceden tespit edilmesi ve tedavisinin
yapılması açısından önemlidir. Mutlaka nöroloji hekimine
başvurulması gerekir.
A.S:Baş ağrılarının kaç tipi var?
F.Y:Uluslararası
Baş Ağrısı Derneği baş ağrılarını 14 ana grup ve yüzlerce
alt grup olarak sınıflandırmıştır. Doğrudan doğruya baş
ağrısı tablosuyla ortaya çıkan, başka bir hastalıkla
ilişkisi olmayan baş ağrıları primer baş ağrılarıdır. Bunlar
migren, gerilim tipi ve küme baş ağrılarıdır. Sekonder baş
ağrıları ise yüzde 10 oranında görülen, nedeni belli bir
hastalığa bağlı olarak, beyin damar hastalıkları, kafa
travması, beyin tümörleri, boyun, göz, kulak hastalıkları,
sinüzit, menenjit gibi hastalıkların seyri sırasında ortaya
çıkan baş ağrılarıdır.
A.S:Tanı nasıl konur?
F.Y:Hekim
tarafından hastalardan alınan ayrıntılı bir baş ağrısı
öyküsü tanıda oldukça önemlidir. Örneğin migren tanısı
hastanın öyküsü ile konulan bir tanıdır.
A.S:Migrenin özellikleri nedir?
F.Y:Genelde
ağrı başın tek tarafındadır, ağrı zonklayıcı özellikte, orta
veya şiddetlidir, bulantı, kusma olur, krizler (atak)
halinde gelir, ağrı 4 ila 72 saat sürer, ağrı başlangıcında
görme bozuklukları olur, (auralı tipinde), baş hareketleri
ve fiziksel aktiviteyle ağrı artar,ışıktan ve sesten
rahatsız olma şeklindedir.
A.S:Migrenin kaç tipi vardır?
F.Y:Genel olarak iki gruba ayrılır. Aura’lı dediğimiz
ön belirtili migren ve aurasız migren. Migrenlerin yalnızca
yüzde 10’u auralıdır.
A.S:Migrenin aurası nedir?
F.Y:Aura, ön belirtili migrende rastlanan
şikayetlerdir. Bu belirtilerin çoğu görmeyle ilgilidir.
Hasta, parlak ışıklar, zig zag çizgiler gördüğünü ya da
görmenin bulanıklaştığını, bir alanda veya bir bölgede görme
kaybı olduğunu söyler. Ayrıca kolda, bacakta uyuşma, baş
dönmesi, konuşmayla ilgili bozukluklar da görülür. 5-20
dakikada gelişir ve 60 dakikadan az sürer ve ardından ağrı
başlar.
A.S:Migrenin nedeni biliniyor mu?
F.Y:Çevresel
faktörler, genetik olarak yatkın kişilerde, beyinde bir
aktivasyon yaratırlar. Bu aktivasyon, beyin damarlarında
genişleme yapar ve kimyasal maddeler açığa çıkar. Bunlar
sinirleri uyararak ağrıya neden olurlar.
A.S:Migrende kalıtımın etkisi var mı?
F.Y:Migrenlilerin yakın akrabalarında migren olma
olasılığı yüksektir. Genetik bozukluk migrenin sadece bazı
özel tiplerinde gösterilebilmiştir.
A.S:Migren çocukluklarda da görülür mü?
F.Y:Tüm migrenlilerin yüzde 10 – 15 kadarında
hastalık, çocukluk çağında başlar. Migrenin çocukluk çağında
görülme oranı ise yüzde 3 – 5 kadardır. Bu rakam ergenlikten
sonra yüzde 10’ların üstüne çıkar. Uyku düzensizliği, uyuma
güçlüğü, nedensiz kusmaları, alerjisi, araba tutması olan
çocuklarda ileride migren gelişme olasılığı daha fazladır.
A.S:Migreni tetikleyen faktörler nelerdir?
F.Y:Yükseklik
değişiklikleri, hava kirliliği, sigara dumanı, parlak ışık
veya titreyen ışık, yüksek ve devamlı gürültü, parfüm
kokusu, kuvvetli diğer kokular ve kimyasal maddeler, hava
durumundaki değişiklikler (basınç, sıcaklık ve nem
değişikliği, lodos),mevsimsel değişiklikler (sonbahar ve
ilkbahar en kötü zamanlar) açlık, öğün atlama,çok ya da az
uyuma, uyku düzenindeki bozukluklar,uçak
yolculukları,kadınlarda hormonal değişiklikler (adet
dönemi),bazı yiyecek ve içecekler (çikolata, kabuklu
kuruyemiş, kırmızı şarap vb), migreni tetikleyen
faktörler arasında pek çok besin sorumlu tutulmaktadır.
Ancak, her hastada migren ağrısını arttıran yiyecek farklı
olabilir. Önemli olan kişinin ağrısını tetikleyen maddeyi
kendisinin bulup, keşfetmesidir.
A.S:Migren kadınlarda niçin daha fazla?
F.Y:Bu, kadınların hormonal düzeniyle ilgili bir
durumdur. Menopozdaki kadında migren krizleri seyrekleşir.
Hamilelikte de 3 ile 9’uncu aylar arasında migren krizleri
azalır.
A.S:Gerilim tipi baş ağrısını migrenden nasıl ayırt
edebiliriz?
F.Y:Gerilim
tipi baş ağrısı genellikle stresten kaynaklanır, tüm başı
tutar, tepede etkilidir. Başın arkasından öne yayılma
gösterir, sıkıştırıcı vasıflıdır, çok nadir tek taraflı
olabilir, bulantı olabilir ama kusma görülmez, ağrı
başlamadan önce görme bozuklukları olmaz, hareket etme
ağrıyı artırmaz,Gerilim tipi baş ağrısı tedavisinde ağrı
kesiciler ve antidepresan ilaçlar kullanılır. Bir hastada
hem migren hem de gerilim tipi baş ağrısının bir arada
görülebileceği unutulmamalıdır.
A.S:Migrende tedavi nasıl olmalıdır?
F.Y:Tedavideki hedef, en önemli basamak atağı
tetikleyen faktörleri azaltmaktır. Temel tedavi, koruyucu ve
atak tedavisi olmak üzere ikiye ayrılır. Eğer hastanın
ağrıları ayda bir iki kez görülüyorsa sadece atak sırasında
tedavi önerilir.
A.S:Atak-ağrı tedavisi nasıl yapılır?
F.Y:Ağrı tedavisinde basit ağrı kesiciler, steroid
olmayan anti-inflamatuar ilaçlar, ergotaminli ilaçlar ve
triptanlar kullanılır. Ağrı kesici ve Ergotaminli ilaçlar
sık kullanıldığı takdirde ağrıyı sürekli yapar ve bazen daha
ciddi yan etkilere yol açabilirler.
Atak sırasındaki bulantı ve kusma için de anti emetik grubu
ilaçlar verilir. Ağrı kesiciler atağın başında alınmalıdır.
Emilimi hızlandırmak için de bulantıyı önleyici ilacın ağrı
kesiciden önce alınması gerekir.
A.S:Koruyucu-önleyici
tedavi nasıl yapılır?
F.Y:Bir ay içinde atak sayısı üçü, dördü geçiyorsa o
zaman sadece atak sırasında değil, migren atağını önlemeye
yönelik ilaçları da kullanmak gerekir. Koruyucu tedavide
ilaçlar her gün alınır. Bu amaçla kalp ilaçları, depresyon
ilaçları, epilepsi ilaçları kullanılmaktadır. Ağrı
kesicilerin hergün alınması sakıncalıdır.
A.S:Sürekli baş ağrıları neden olur?
F.Y:Sürekli ağrılarda sekonder bir neden olup
olmadığı araştırılmalıdır. Daha önce periyodik gelen
ağrıları olan hastalarda ağrılar süreklilik kazanmışsa
hastanın çok sayıda ağrı kesici ilaç kullanmış olması, ya da
altta psikolojik nedenlerin var olabileceği olasılığı
düşünülmelidir.
A.S:İlaç
kötü kullanım baş ağrısı nedir?
F.Y:Baş ağrısı nedeniyle uzun süre sürekli ağrı
kesici kullanan hastalarda görülen bir baş ağrısı tipidir.
Ağrı kesiciler ilk başta ağrıları geçirirken bir süre sonra
esas ağrı kaynağını oluşturabilir. Tedavisi de hem hekimi
hem de hastayı zorlamaktadır. İyi bir hasta-hekim işbirliği
gereken bir durumdur.
A.S:İleri yaşlarda görülen baş ağrılarının nedenleri
nelerdir?
F.Y:İleri yaşlarda başlayan baş ağrılarında öncelikle
altta yatan bir neden olup olmadığı araştırılmalıdır.
Özellikle ileri yaşta başlayan ve baş ağrısı nedeni olan iki
hastalık temporal arterit (özel bir damar iltihabına bağlı
baş ağrısı) ve hipnik (gece gelen) baş ağrılarıdır. Bu
nedenle 50 yaş üzerindeki bir hastada yeni ortaya çıkan baş
ağrıları varsa mutlaka doktora danışılmalıdır.
A.S:Sinüzit baş ağrısı nedir?
F.Y:Sinüzit
baş ağrısı özellikle sinüzitin aktif olduğu dönemde (geniz
akıntısı, burun tıkanıklığı ve yüze bastırıldığında
hassasiyet) görülür. Uzun zamandır olan ( kronik) sinüzitte
baş ağrısı sık görülmez.
A.S:Baş ağrısında ne zaman beyin tomografi yada MR
çekilmelidir?
F.Y:İlk
kez ağrıyla tanışan kişinin yaşı 10’un altında, 50’nin
üstündeyse, daha önce mevcut olan ağrının şiddeti, şekli
değiştiyse, tedaviye cevap vermiyorsa, baş ağrısı şimdiye
kadar hayatında karşılaştığı en şiddetli ağrıysa ve ağrı bir
fiziksel aktivite sırasında (ağır bir yük kaldırmak, cinsel
ilişki) ortaya çıkmış ve şiddetini arttırmışsa mutlaka
doktora gitmek gerekir.
A.S:Tedavide hastalar nelere dikkat etmelidir?
F.Y:İlaçları
hekimin önerdiği şekilde kullanmak gerekir. Tavsiye edilen
dozdan fazla alınmamalı ve doktorun onayı olmadan
kesilmemelidir. Baş ağrısında kullanılan bazı ilaçların
etkili olmaya başlaması zaman alabilir bu nedenle ilacı
bırakmamak önem arz eder. Hamilelik veya emzirme durumları
ilaç tedavisi açısından özellikle belirtilmelidir. İlaçlarla
ilgili herhangi bir sıkıntı halinde hekime başvurmak
gerekir.
Gümüşhane Devlet Hastanesi’nde Nöroloji birimi olarak Uzm.
Dr. Hasan Yaşar ile birlikte hizmet üreten Dr.Yalçın,
vatandaşların muayene için Gümüşhane Devlet Hastanesi’ne 0
456 213 15 56 numaralı telefondan randevu ve bilgi amaçlı
ulaşabileceklerini ifade etti.
|
